تخفیف ویژه
راز چرخش زمین و اجرام کیهانی چیست | رهپویان دانش واندیشه

راز چرخش زمین و اجرام کیهانی چیست

راز چرخش زمین و اجرام کیهانی چیست

منظومه شمسی

در هر شبانه روز زمین به دور مدار خود می‌چرخد و شب و روز اتفاق می‌افتد. این اتفاق از چهار میلیارد و ششصد میلیون سال پیش که این کره خاکی شکل گرفت همچنان ادامه دارد و تا پایان جهان هم متوقف نمی‌شود. اما دلیل این چرخش مداوم چیست.

زمین از حلقه‌ای گازی و خاکی تشکیل شده است که به دور ستاره خود یعنی خورشید می‌چرخد. در این چرخش ذرات خاک و سنگ به یکدیگر چسبیدند و کره زمین را تشکیل دادند. با شکل گرفتن سیاره و برخورد سنگ‌های فضایی با سیاره تازه شکل گرفته این چرخش ایجاد می‌شود. از آنجایی که ذرات باقی مانده در منظومه شمسی تقریبا در یک مدار می‌چرخند این برخوردها باعث می‌شود تا زمین و همه اجرام منظومه شمسی در یک مدار به چرخش در بیاید.

اما چرا منظومه شمسی از همان ابتدا می‌چرخید؟ خورشید و منظومه شمسی زمانی شکل گرفتند که ابری از خاک و گاز با یکدیگر آمیخته شدند و حجم پیدا کردند. بیشتر گاز موجود تبدیل به خورشید می‌شود و مواد باقی مانده در کناری جمع می‌شود و حلقه تشکیل دهنده سیارات را می‌سازند.

مولکول‌های گازی و خاک موجود قبل از اینکه با یکدیگر برخورد کنند در تمام فضاهای مختلف حرکت می‌کنند، اما در یک مکان مشخص برخی از این مواد به دور یکدیگر می‌چرخند. زمانی که ابر گازی منفجر می‌شود، حرکت آن سرعت می‌گیرد. شبیه به حرکت خم شدن اسکیت بازها که باعث سرعت گرفتن آنها می‌شود.

و از آنجایی که در فضا چیزی برای کم کردن سرعت وجود ندارد، وقتی چیزی شروع به چرخیدن می‌کند، به چرخش خود ادامه می‌دهد. از طرفی حرکت منظومه شمسی تازه تشکیل شده به اصطلاح به مقدار زیادی حرکت زاویه‌ای دارد، این حرکت باعث می‌شود تا شی گرایش به چرخیدن پیدا کند و این حرکت را ادامه بدهد. در نتیجه این پدیده باعث می‌شود تا از همان زمان شکل گرفتن منظومه شمسی سیارات و سایر اجرام آسمانی بچرخند.

چرخش‌های متفاوت در کیهان

برخی از سیارات هم حرکت مخصوص به خودشان را دارند. برای مثال سیاره زهره در خلاف جهت زمین می‌چرخد و محور چرخش اورانوس در زاویه 90 درجه قرار دارد. دانشمندان همچنان به صورت قطعی به دلیل حرکت متفاوت این سیارات پی نبردند. در خصوص سیاره زهره گفته می‌شود که ممکن است تصادمی باعث تغییر زاویه چرخش شده باشد.

همچنین تصور می‌شود که این سیاره در ابتدا به صورت سایر سیارات می‌چرخید. در طول زمان، کشش گرانشی خورشید بر روی جو ضخیم سیاره زهره در کنار اصطکاکی با هسته سیاره و گوشته آن ایجاد کرده باعث شده است تا سیاره به صورت عکس سایر سیارات بچرخد.

در مورد سیاره اورانوس اما همه دانشمندان معتقد هستند که برخورد با شی خارجی باعث حرکت متفاوت این سیاره شده است. با وجود تمام اختلافاتی که در رفتار سیارات وجود دارد، می‌توان گفت که چرخیدن مبنای حضور اجرام آسمانی در جهان هستی است.

تمام کیهان در حال چرخش است

باید بدانید که سیارک‌ها هم می‌چرخند. کهکشان‌ها هم می‌چرخند و حدود 230 میلیون سال زمان می‌برد تا سیستم ستاره‌ای یک دور کامل در کهکشان راه شیری بچرخد. تپ اخترها هم که معروف‌اند به جنازه‌های ستاره‌های حجیم، می‌چرخند. برخی از این تپ اخترها که قطری به اندازه یک شهر دارند، قادرند در هر ثانیه صدها بار بچرخند. سریع‌ترین آنها که در سال 2016 کشف شد 716 بار در ثانیه می‌چرخید.

سیاه‌چاله‌ها حتی از این هم سریع‌تر هستند. یکی از آنها که GRS 1915+105 نامیده شده، می‌تواند بین 920 تا یک هزار و 150 بار در ثانیه بچرخد. اما سرعت این اجرام کم هم می‌شود. زمانی که خورشید شکل گرفت، هر چهار روز یک بار به دور مدار خود می‌چرخید. اما اکنون می‌دانیم که هر بار چرخش خورشید 25 روز زمان لازم است.

برخورد بادهای خورشیدی با میدان مغناطیسی خورشید باعث کم شدن سرعت آن می‌شود. حتی سرعت چرخش زمین هم کم می‌شود. اثر جاذبه ماه بر زمین باعث این اتفاق می‌شود. البته مقدار آن خیلی ناچیز است و گفته می‌شود این مقدار باید 1 و 78 میلی ثانیه  در طول یک قرن باشد.

درباره نویسنده

محسن خسروجردی