پنج عامل تهدید کننده زندگی موجودات زمین

پنج عامل تهدید کننده زندگی موجودات زمین

عوامل تهدید کننده زندگی

در صورتی که فیلم «2012» یا «آرماگدئون» یا «ساحل» را دیده باشید، با خطرات و عوامل تهدید کننده زندگی روی زمین آشنا هستید. خورشید به تنهایی می‌تواند مهمترین عامل تهدید کننده باشد. برخورد شهاب سنگ با زمین عامل دیگری است. خود انسان هم عامل تهدید کننده بعدی است.

در ابتدا باید ببینیم که رویداد انقراض چیست. رویداد انقراض باعث از بین رفتن گونه‌های بسیاری از جانداران سیاره می‌شود. این شکل از انقراض با انقراض یک یا چندگونه از جانداران که ممکن است همین حالا هم اتفاق بیافتد متفاوت است.

رویداد انقراض شبیه عقیم سازی ارگانیسم‌های در حال حیات هم نیست. رویدادهای انقراض و رویدادهای اصلی عامل انقراض را می‌توان با بررسی رسوبات و ترکیب‌های شیمایی سنگ‌ها، فسیل‌ها و بررسی آن‌ها در اقمار و سیارات مختلف منظومه‌ها مشخص کرد.

پدیده‌های بسیاری وجود دارند که عامل اصلی انقراض‌های گسترده هستند، اما چند مورد از آن‌ها را می‌توان عوامل اصلی تهدید کننده نامید. در زیر به پنج مورد از این عوامل تهدید کننده زندگی موجودات روی زمین اشاره کرده‌ایم.

عوامل تهدید کننده زندگی

وقتی خورشید قاتل ما می‌شود

همانطور که می‌دانیم حیات روی کره زمین بدون خورشید امکان پذیر نیست، اما خورشید، این هستی بخش کره آبی زمین، قاتل ماست. حتی اگر هیچ کدام از عوامل تهدید کننده احتمالی اتفاق نیافتد خورشید می‌تواند به تنهایی به حیات روی زمین پایان بدهد. ستاره‌هایی همچون خورشید در طول زمان که هیدروژن را به هلیوم تبدیل می‌کنند درخشان‌تر می‌شوند.

میلیاردها سال بعد، این ستاره‌ها حدود 10 درصد درخشان‌تر می‌شوند. با اینکه این مقدار از درخشندگی ممکن است به نظر نیاید، تبخیر آب کره زمین بیشتر می‌شود. بخار آب نوعی گاز گلخانه‌ای طبیعی است، از این رو گرمای آن وارد جو می‌شود، اتفاقی که تبخیر بیشتر را در پی دارد. نور خورشید آب را به هیدروژن و اکسیژن تبدیل می‌کند، بنابراین به راحتی وارد فضا می‌شود.

حتی اگر در این حالت زندگی به هر شکلی ادامه پیدا کند بعد از آن زمین با سرنوشتی آتشین روبرو می‌شود که در نتیجه تبدیل شدن خورشید به غول سرخ اتفاق می‌افتد. اندازه خورشید به حدی می‌رسد که به مدار مریخ می‌رسد. حتی کمترین امیدی هم نمی‌توان به ادامه زندگی در این مرحله داشت.

اما خورشید قبل از رسیدن به مرحله غول سرخ در مرحله خروج جرم از تاج خورشیدی همچنان تهدید کننده و قاتل ماست. همانطور که از اسم آن بر می‌آید در این مرحله یک فوران پر جرم از باد خورشیدی و افزایش میدان‌های مغناطیسی به وجود می‌آید و تاج خورشید بیرون می‌آید و در فضا منتشر می‌شود.

همه این بمباران خورشیدی هم به سمت زمین نیست و در صورتی که بخش کوچکی از این امواج به زمین برسد روی زمین شفق‌های قطبی یا طوفان‌های خورشیدی اتفاق می‌افتد. با این وجود در مرحله خروج جرم از تاج خورشیدی می‌تواند زمین را به باربیکیویی تمام عیار تبدیل کند.

عوامل تهدید کننده زندگی

واژگونی زمین مغناطیسی عامل کشنده دیگر

زمین غول پیکرترین آهنربایی است که هم می‌تواند زندگی بخش باشد و هم عامل مرگ و حیات روی زمین. میدان مغناطیسی از ما در برابر اشعات خورشیدی محافظت می‌کند. از طرف دیگر باید بدانید که موقعیت قطب‌های مغناطیسی زمین در شمال و جنوب این کره خاکی مقدار کمی تغییر می‌کند. دانشمندان در خصوص اثرات مخرب تغییر موقعیت قطب‌های زمین مطمئن نیستند.

ممکن است اتفاقی نیافتد. شاید هم باعث ضعیف شدن میدان مغناطیسی بشود و بر اثر آن بادهای خورشید زمین را تحت تاثیر قرار بدهند و خورشید اکسیژن زمین را جذب کند. البته دانشمندان معتقدند واژگونی زمین مغناطیسی عامل قطعی انقراض نیست اما می‌تواند باعث پایان حیات زمین شود.

عوامل تهدید کننده زندگی

برخورد شهاب سنگ به زمین

جالب است بدانید که برخورد شهاب سنگ یا سیارک به زمین در گذشته عامل اصلی یک انقراض بزرگ، یعنی رویداد انقراض کرتاسه-پالئوژن در 66 میلیون سال پیش، بوده است. در واقع باید گفت که این انقراض درس خودش را پس داده است و از سایر اتفاقات تهدید کننده محتمل‌تر است. البته اطلاعات ناسا در این خصوص امیدوارکننده است.

ناسایی می‌گوید حدود 95 درصد سیارک‌ها و شهاب‌سنگ‌های بزرگتر از یک کیلومتر شناسایی شدند. همچنین دانشمندان تخمین زده‌اند که فقط جسمی به اندازه 100 کیلومتر قادر به انقراض حیات زمین است.  با این وجود باید بدانید که همچنان 5 درصد سیارک و شهاب‌سنگ ناشناخته وجود دارد که شناسایی نشدند و با فناوری فعلی هم نمی‌توان با این تهدید مقابله کرد.

در صورت وقوع چنین برخوردی، حیات در ناحیه برخورد که در همان مرحله اول نابود می‌شود. سایر موجودات هم از موج انفجار، زمین لرزه، سونامی و طوفان‌های آتشین می‌میرند. افرادی هم که از چنین فجایع وحشتناک همچنان زنده باقی مانده باشند قطعا با مشکلات متعددی مثل پیدا کردن غذا و تغییر دمای زمین بر اثر قرار گرفتن ذرات انفجار در جو روبرو می‌شوند. بهتر است در صورت وقوع چنین فاجعه‌ای در همان نقطه برخورد شهاب سنگ یا سیارک زندگی کنید که مرگ آرام‌تری داشته باشید.

عوامل تهدید کننده زندگی

بالا رفتن و پایین آمدن دمای زمین

این مورد که همین حالا هم با آن درگیر هستیم یکی از مهم‌ترین و محتمل‌ترین دلایل انقراض حیات زمین است. پایین آمدن دمای زمین و یخبندان گفته می‌شود عامل رویداد انقراض اردویسین-سیلورین، پرمین-تریاس و دونین پسین بوده است. با پایین آمدن دما و یخبندان گسترده برخی گونه‌ها کشته می‌شوند، سطح آب بر اثر یخ زدگی پایین می‌آید و انقراض زمین آغاز می‌شود.

گرمایش جهانی قاتل محتمل‌تر و کارآمدتری است. اما باید بدانید که برای وقوع این فاجعه نیازی به بالارفتن دما از سوی طوفان‌های خورشیدی یا غول سرخ شدن خورشید نیست. گرمایش جهانی در گذشته باعث حوادثی شده است که معروف‌اند به حداکثر حرارتی پالئوسن-ائوسن، رویداد انقراض تریاس–ژوراسیک و رویداد انقراض پرمین-تریاس.

گرم شدن بیشتر زمین باعث تبخیر بیشتر آب و وارد شدن گازهای گلخانه‌ای به جو و کم شدن اکسیژن و اتفاقات ناگواری در اقیانوس‌ها می‌شود. برخی می‌گویند در نهایت زمین شبیه به سیاره زهره می‌شود و حیات آن به طور کامل از بین می‌رود.

عوامل تهدید کننده زندگی

انسان بدترین دشمن انسان

عامل نهایی انقراض و از بین رفتن حیات زمین خود انسان، موجود هوشمند این سیاره خاکی، است. انسان‌ها ممکن است قبل از هر تهدیدی خودشان مهمترین تهدید و عامل انقراض خودشان باشند. ما با ایجاد بمب اتم، ایجاد گازهای گلخانه‌ای و تسریع روند گرمایش زمین یا کشتن و شکار گونه‌های در حال انقراض و از بین بردن اکوسیستم زمین کاملا مستعد ایجاد فاجعه‌ای بزرگ و از بین برنده حیات هستیم.

بدترین قسمت انقراض این است که تدریجی اتفاق می‌افتد و گاهی به صورت دومینویی و حوادث و اتفاقات زنجیر شده به هم وقوع پیدا می‌کند. در این صورت انسان‌ها باید آگاه باشند که با هر دستکاری در چرخه طبیعت زمان پایان حیات نزدیک‌تر می‌شود.

منبع: thoughtco

درباره نویسنده

محسن خسروجردی