تخفیف ویژه
پل سزان و اولویت ترکیب | رهپویان دانش واندیشه

پل سزان و اولویت ترکیب

پل سزان و اولویت ترکیب

سزان

هنر سزان، هنر ترکیب است. بینش او درباره وحدت تصویر تأثیری عمیق و پایدار بر مفهوم هنر مدرن گذارده است. در هر تابش قلموی سزان ساختاری استوار را می‌توان دید. نوآوری‌های سزان بر هنر نقاشی مدرن تأثیری شگرف بر جای گذارده است.

پیکاسو ترکیب بندی‌های سطوح در نقاشی سزان را به کوبیسم گسترش داد و ماتیس شیفته رنگ آمیزیهایش بود. از هر دوی این بزرگان هنر معاصر نقل شده است که سزان پدر همه ماست. تکامل هنری سزان از سال 1869 میلادی آغاز شد. دو تابلو گذرگاه راه‌آهن و ساعت مرمرین سیاه در همین سال پدید آمدند که از رویکرد بنیادی در آثار بعدی او خبر می‌دهند. سزان در آثار این دوره هنری خود به جای مضمون و محتوای روانشناختی نقاشی‌اش بر رنگ آمیزی و ساختار صوری، یعنی ساخت نقاشانه، تمرکز کرده است.

کامجویی، شتابزدگی و نمایش هیجانی، جای خود را به تأمل آگاهانه و انضباط هنری داده‌اند. با وجود این، هنر سزان در این زمان هنوز مدیون سنت رئالیستی است. در سال 1873 میلادی، پیسارو، دوست قدیمی سزان، او را به پونتوآز دعوت می‌کند. دو دوست در خارج از کارگاه غالباً کنار هم و با موضوعی واحد به نقاشی می‌پردازند. پیسارو، سزان را با نظریه رنگ اسلوب‌های نقاشی امپرسیونیستی آشنا می‌کند.

بدینسان، سزان به ابزاری دست می‌یابد که آن را در سال‌های بعد برای ایجاد سبک نقاشی خود به کار برد و به نگرش معنوی تازه‌اش بیان صرفاً تصویری بخشید. سزان در این دوره شروع می‌کند به شکل دادن الفبای زبان نقاشانه‌ای که قرار است پیام واقعی هنر او شود. از امپرسیونیست‌ها این نکته را می‌آموزد که نقاشی اساسا امری معطوف به ادراک بصری است و پیام آن نیز در کاربرد وسایل نقاشانه نهفته است.

سزان از جنبه صوری، کاربرد رنگ خالص و قلم ضربه‌های ریز امپرسیونیست‌ها را می‌پذیرد اما از جنبه‌های دیگر به راه خود می‌رود. او می‌داند که چه می‌خواهد. می‌خواهد از امپرسیونیسم چیزی را استنتاج کند که به استواری و ماندگاری هنر موزه‌ها باشد؛ بنابراین قوانین خودسامانی تصویر، مهمترین مشغله ذهنی اوست.

سزان به منظور تأکید بر تخت بودن تصویر، پرسپکتیو خطی تک نقطه‌ای کلاسیک را کنار می‌گذارد و عمق را در نقاشی‌اش از طریق لایه‌های همپوشان و درهم‌بافته ایجاد می‌کند. او در عوض آنکه مثل امپرسیونیست‌ها هر سطحی را به تکه رنگ‌های مکمل و هر خطی را به قلم ضربه‌های منفرد تقلیل دهد، اشیا را تبدیل می‌کند به حوزه‌های رنگی همانند که با خطوط مرزی مشخص یا با سطوح همجوار تاریکتر یا روشن‌تر محدود شده‌اند. او بر خلاف امپرسیونیست‌ها تراکم مادی و استحکام واقعیت مشهود را مورد تأکید قرار می‌دهد و ساختار اساسا مکعبی مؤلفه‌های آن را بارز می‌کند.

سزان قلم ضربه‌های ریز امپرسیونیست‌ها را می‌گستراند و جهات عمودی، افقی و مورب آنها را مشخص می‌کند. قلم ضربه‌های او بر اثر لایه رنگ‌های موازی، مکرر و تنگ هم به صورت الگوهای منظم یا میدان‌های نیرو درمی‌آیند و این‌ها در پیوند با یکدیگر مجموعه‌هایی از رنگ‌سایه‌های مختلف و تباین‌ها را می‌سازند که به هم بافته شده‌اند.

نویسنده: غلامحسین فرشادی

منبع: شماره 222 مجله آزمون

درباره نویسنده

محسن خسروجردی