پنج حقیقت که درباره دنباله دارها و سیارک‌ها نمی‌دانید

پنج حقیقت که درباره دنباله دارها و سیارک‌ها نمی‌دانید

دنباله دار

بسیاری از افراد دنباله‌ دارها و سیارک‌ها را از تجربه دیدن تصاویر مهیج آن ها در فیلم‌های هالیوودی می‌شناسند، اما بهتر است این اطلاعات غلط را کنار بگذارید. دنباله دارها و سیارک‌ها نابودگران زمین نیستند و حتی جالب است بدانید که آنها آغازگر زمین هم بوده‌اند و مطالعه آنها به بقای انسان کمک بسیاری می‌کند.

شاید در کنار سایر اجرام فضایی دنباله‌ دارها و سیارک‌ها تنها صخره‌های شناوری در فضا باشند که اهمیتی برای انسان‌ها ندارند اما باید بدانید که این اجرام فضایی رازهایی با خود به همراه دارند که به بشر کمک می‌کند گذشته و آغاز زمین را مطالعه کند و همچنین به ادامه نسل بشر و آینده زمین کمک کند.

دنباله دارها و سیارک‌ها کاوشگرانی باستانی

شاید برایتان جالب باشد که بدانید اگر بخواهیم در خصوص آغاز منظومه شمسی و آغاز حیات بر روی زمین اطلاعاتی بدست بیاوریم، باید به دنباله دارها و سیارک‌ها رجوع کنیم. این مسافران مرموز کیهانی اجرامی باستانی محسوب می‌شوند که حدود 4.6 میلیارد سال عمر دارند. این اجرام از جنس و ماهیت فضا ساخته شده‌اند و ساختار تشکیل دهنده‌شان از چرخش و هرج و مرج ناشی از ابر گاز و گرد و غبار منظومه شمسی شکل گرفته است. این سیارک‌ها به طور معمول در فاصله بین مریخ تا مشتری پراکنده شده‌اند.

این چرخه شباهت زیادی به چرخه شکل گیری سیارات دارد. با این حساب باید توجه داشته باشید که در مقایسه با سیارات دنباله دارها و سیارک‌ها به نسبت کوچکتر هستند اما این موضوع چیزی از اهمیت آنها کم نمی‌کند. دنباله دارها که به نسبت سیارک‌ها در فاصله دورتری نسبت به خورشید قرار دارند و در قسمت سرد منظومه شمسی به شکل اجرام یخی و در اشکال مختلف وجود دارند.

دمای پایین آنها در هنگام تشکیل شدن و به طور کلی دمای پایینی که دارند باعث شده تا یخ‌هایی را که از ابتدا وابسته است به فضای بین ستاره‌ای در خود حفظ کنند که تاریخ بقای آنها به دوران قبل از شکل گیری منظومه شمسی هم بر می‌گردد. اکنون دنباله دارها همچنان در فضاهای انتهایی منظومه شمسی کشف می‌شوند و عمده آنها را می‌توان در کمربند کویپر و ابر اورت در فراتر از مدار نپتون پیدا کرد.

از سویی دیگر، سیارک‌ها درحالی که قدمتی به اندازه دنباله دار‌ها دارند در داخل منظومه شمسی و یا همزمان با سیاره‌ها شکل گرفته‌اند. برخی از آنها حتی سیارات شکل نگرفته هستند. بسیاری از سیارک‌ها در فضایی تحت عنوان کمربند سیارک‌ها کنار یکدیگر جمع می‌شوند. این فضا در بین سیاره مریخ و مشتری قرار دارد.

سیارک‌ها ممکن است بابت هنگام عبور از کنار مشتری و تحت تاثیر نیروی گرانشی این سیاره به سمت زمین بیایند و سیارات زمینی بیایند. دنباله دارها نیز به سمت زمین کشیده می‌شوند و به همین دلیل انسانها گهگاه این مسافران تاریخی را در آسمان می‌بینند.

اجرام آسمانی همچون نمونه‌هایی آزمایشی برای دریافت اطلاعات

به دلایل مختلف مطالعه دنباله‌ دارها و سیارک‌ها کار ساده‌ای نیست. این اجرام کوچک هستند و اغلب هم تیره‌اند. همچنین این اجرام در فاصله دوری قرار دارند و همین شرایط باعث می‌شود تا دیدن آنها از روی زمین کار دشواری باشد. با این وجود، تا امروز حدود 20 ماموریت فضایی به منظور کاوش این اجرام انجام شده و در برخی از این ماموریت‌ها نمونه‌هایی هم جمع آوری شده است. علی رغم موفقیت‌های بدست آمده اکنون تنها یک نمونه از یک دنباله دار و سیارک بر روی زمین و در آزمایشگاه‌های زمینی وجود دارد.

اندازه این نمونه بدست آمده در مقایسه با اندازه میلیون‌ها یا حتی میلیاردها جرمی که در فضا وجود دارند هیچ نیستند. اما این تنها شروع کار است و در حقیقت داشتن همین نمونه بهتر از نبود هیچ نمونه‌ای می‌تواند باشد. با این وجود گرد و غبار دنباله دارها و سیارک‌ها که در فضا باقی می‌مانند برای ما چند مزیت دارند. در کنار نوری که از عبور آنها در آسمان می‌بینیم این ذرات به دانشمندان کمک می‌کنند تا اطلاعاتی در خصوص زمین و گذشته کهکشان به دست آورند.

بخشی از این ذرات که به زمین می‌رسند، هر اندازه‌ای که باشند، برای مطالعه دانشمندان مفید هستند. اطلاعاتی که با توجه به پیشرفته تر شدن آزمایشگاه‌های فضایی از این ذرات به دست می‌آید بسیار جالب و بحث برانگیز هستند. دانشمندان برای بدست آوردن اطلاعات این اشیا وارد شونده به جو زمین شاید باید چندین سال تحقیق انجام می‌دادند و از این رو می‌توان این ذرات را بسیار مفید قلمداد کرد.

دنباله دار

فرود موفقیت آمیز کاوشگر بر روی یک دنباله دار

در سال 2014 میلادی دانشمندان توانستند برای اولین بار در ماموریت رزتا برای اولین بار یک کاوشگر را روی بخشی از یک دنباله دار بنشانند. دنباله دار مورد مطالعه که سه در پنج کیلومتر مساحت داشت چوریوموف گراسیمنکو نامگذاری شد. فرود بر روی این جرم یخی کار ساده‌ای نبود.

رزتا برای انجام این عملیات 10 سال در فضا سفر کرد تا به این دنباله دار برسد و بارها عملیات فرود این کاوشگر بر روی زمین و مریخ انجام شد تا به جاذبه مورد نظر برای فرود دست پیدا کند. پس از آن این کاوشگر باید در طول ماه‌ها بر روی سطح این دنباله دار مامورت انجام می‌داد و به طور دقیق از سطح آن نقشه برداری کند. با این حال عمر این کاوشگر پس از 60 ساعت و تمام شدن باطری آن به پایان رسید و ماموریت پایان یافت.

مواد تشکیل دهنده حیات در دنباله دارها و سیارک‌ها

کاوشگر مذکور با توجه به تجهیزات آزمایشگاهی که به همراه داشت توانست اطلاعات شگفت انگیزی از سطح دنباله دار چوریوموف بدست بیاورد. یکی از این اطلاعات این بود که در مواد تشکیل دهنده دنباله دار مورد نظر مقادیری گلیسین وجود دارد که از خانواده آمینو اسیدهاست. اگرچه گلیسین در ماموریت‌های قبلی هم کشف شه بود اما همیشه این سوال وجود داشت که آمینو اسیدها ناشی از گرد و غبار هستند یا خیر.

در این ماموریت این ابهام برطرف شد. همچنین در این ماموریت مشخص شد که دنباله دارها حتی ممکن است آمینو اسیدها از این دنباله دارها وارد زمین شده باشند و ساختار ابتدایی حیات بر روی زمین را تشکیل دهند. علی رغم یافته‌های بدست آمده از دنباله دارها برای بیش از 50 سال آمینو اسیدها ماده تشکیل دهنده مشترک سیارک‌ها به حساب می‌آمدند.

مطالعه اجرام آسمانی در خدمت به بقای بشریت

دانشمندان معتقدند مطالعه ترکیب، ساختار و رفتار این اجرام فضایی کوچک ممکن است روزی کمک کنند تا ما از خطر انقراض و یخبندانی دوباره بر روی زمین خلاص شویم. با اینکه همواره گفته شده برخورد این اجرام بر روی زمین ممکن است باعث انقراض زمین شود اما باعث می‌شود تا اطلاعات دقیقی در خصوص نجات زمین به دست آید. با شناخت بیشتر اجزای سازنده دنباله‌ دارها و سیارک‌ها دانشمندان بهتر می‌توانند رفتار آنها را پیش بینی کنند. با این حساب بهتر می‌توانند آنها را از مسیر خود منحرف کنند و یا قبل از رسیدن به زمین نابودشان کنند.

منبع:  www.sciencefocus.com

درباره نویسنده

محسن خسروجردی