پس از زمین/ چالش تولید غذا در فضا

پس از زمین/ چالش تولید غذا در فضا

تولید غذا در فضا

در بخش سوم پرونده پس از زمین به بررسی روش‌های تهیه غذا در فضا می‌پردازیم. دانشمندان روش‌های مختلفی برای تولید غذا در فضا طراحی کرده‌اند که برخی از آن‌ها ابتکاری و برخی هم چندش آور است. در این مطلب با این روش‌های علمی حل چالش تولید غذا در فضا بیشتر آشنا می‌شوید.

گیاهخواران و وگان‌ها در فضا مشکلی نخواهند داشت. همچنان در فضا شرایطی وجود ندارد که بتوان دامداری کرد اما کشاورزی شدنی است. قبل از همه باید به این سؤال پاسخ داد که دانه چه گیاه‌هایی قابلیت رشد در خاک سفت و سخت سیارات و اجرام کیهانی دارند.

همین امسال اولین گام برای رشد گیاه در ایستگاه فضایی بین المللی برداشته شد و بوته خیاری در این ایستگاه کاشته شد. فرآیند رشد گیاه با استفاده از سیستم کامپیوتری هوشمندی کنترل می‌شود.

این سیستم قادر است با کمک 180 حسگر موارد مختلف مورد نیاز برای رشد گیاه مثل دما، رطوبت و نور را اندازه‌گیری می‌کند. این فناوری تحت عنوان وجی(veggie) در دسته‌ای از آزمایشات و ماموریتی قرار می‌گیرد که قرار است در آن مواد غذایی مورد نیاز انسان در فضا پرورش داده شود.

در سال 2015 میلادی، فضانوردان اولین بوته کاهو را در فضا پرورش دادند. این پروژه بدون مشکل هم نبود. چالش‌های کشاورزان روی زمین مثل کپک انگلی گیاهان در فضا هم کشاورزان فضایی را با چالش روبرو کرد و از این رو دانشمندان نتوانستند گیاهان دیگری مثل گوجه را پرورش بدهند. کشاورزی در فضا کار پیچیده‌ای است، اما انجام آزمایشات مختلف باعث شده است تا این کشاورزان درس‌های بسیاری بگیرند و تجارب ارزشمندی کسب کنند.

در همین حال، سایر دانشمندان به دنبال امکان رشد گیاه در سیاره مریخ‌اند. پژوهشگران دانشگاه ویلانوا در پنسیلوانیا آمریکا در پروژه‌ای تحت عنوان باغ مریخی سرخ در این زمینه فعالیت می‌کنند. آن‌ها در گام اول خاک مریخ را با خاک آتشفشان‌های زمینی شبیه‌سازی کرده‌اند و در تلاش‌اند تا دسته‌ای از دانه‌ها و غلات شامل کلم، سیر و سیب زمینی را در این خاک بکارند و رشد بدهند. نور هم به نوعی تنظیم شده‌ است که کاملا شبیه به نوری باشد که سیاره‌ای دور از خورشید جذب می‌کند.

در این پروژه کلم رشد خوبی داشت، اما خاک رسی سخت شبیه سازی شده مناسب رشد سیب زمینی نبود. از این رو آزمایشی در مرکز جهانی سیب زمینی در پرو در دستور کار قرار گرفت تا بتوان سیب زمینی را در شرایط آب و هوایی مریخ رشد داد. موفقیت اصلی زمانی میسر می‌شود که انسان به هنر زیست شناسی مصنوعی دست پیدا کند، توانایی که به انسان اجازه طراحی، مهندسی و ساختن ساختارهای زیستی را در سایر شرایط محیط زیستی متفاوت از زمین می‌دهد.

تولید غذا در فضا

به دنبال محصولی که بدن انسان بتواند تولید کند

دانشمندان دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا روش جدیدی را برای تهیه غذا طراحی کردند که نه تنها تهیه غذا را برای انسان میسر می‌کند که حمل آن را هم تا فضا خیلی ساده می‌کند. آن‌ها می‌گویند انسان می‌تواند مدفوع خود را به غذا تبدیل کند.

اکنون در پایگاه فضایی ادرار انسان طی فرآیندی دوباره به آب تبدیل می‌شود و فضانوردان از این روش برای تهیه آب آشامیدنی استفاده می‌کنند اما مدفوع فضانوردان با وسیله‌هایی به جو زمین فرستاده می‌شوند تا بسوزند. دکتر لیزا اشتاینبرگ که در این دانشگاه فعالیت می‌کند ایده ساخت این سیستم را داده و آن را طراحی کرده است.

این سیستم از دو راکتور ساخته شده است. راکتور اول ادرار و مدفوع را دریافت می‌کند و کربن آن را به متان تبدیل می‌کند که ماده به دست آمده به راکتور دوم داده می‌شود که زیست توده باکتریایی از جنس متان تولید می‌کند. نتیجه این فرآیند مکمل غذایی با چربی زیاد می‌شود. اشتاینبرگ می‌گوید تولید این غذا چند روز بیشتر زمان نمی‌برد. اما سؤالی که مطرح می‌شود این است که آیا این غذا سالم است.

او در پاسخ می‌گوید راکتورها فقط محصولات گازی را تغییر شکل می‌دهند که پاتوژن‌های آن را از بین می‌برد. او می‌گوید در تولید این غذا سالم بودن آن در اولویت قرار داشته است اما برای مزه آن در آزمایشگاه کار خاصی انجام نشده است. ظاهر این غذا هم شبیه به شکلات صبحانه است! اینکه فضانوردان راضی به خوردن این مکمل غذایی هم بشوند چالش دیگری است.

ادامه دارد…

درباره نویسنده

محسن خسروجردی