چرا نقاشی مونالیزا داوینچی معروف شد

مونالیزا

مونالیزا یکی از مهمترین آثار نقاشی جهان است، اما آثار مهم در جهان کم نیستند و باید بدانید که اتفاقات خاصی باعث شهرت زیاد این اثر لئوناردو داوینچی شده است. در این مطلب به این سؤال پاسخ داده‌ایم که چرا نقاشی مونالیزا داوینچی معروف شد و دلایل آن چیست.

عوامل مختلفی باعث شهرت مونالیزا شده است. ابتدا باید بدانید که این نقاشی به دست لئوناردو داوینچی کشیده شده است و این باور وجود دارد که نقاشی متعلق به پرتره لیزا گراردینی، لیزا دی آنتونیو ماریاست، همسر تاجر ابریشمی به نام فرانسیسکو ژوکوندو.

این نقاشی علی رغم شهرت بسیارش در ابعاد کوچکی کشیده شده است. مونالیزا ۷۷ سانتیمتر طول و ۵۳ سانتیمتر عرض دارد. در کشیدن این نقاشی از تکنیک‌‌های منحصر به فردی استفاده شده است که برخی از آن‌ها ناشی از مهارت و تخصص داوینچی در علوم مختلف بوده است.

مونالیزا در سال ۱۹۱۱ میلادی از موزه لوور فرانسه دزدیده می‌شود و بعد از دو سال پلیس محل اختفای آن را پیدا می‌کند. این نقاشی اکنون در محفظه‌ای شیشه‌ای و ضد گلوله محافظت می‌شود. در ادامه به جزئیات بیشتری در خصوص موارد گفته شده می‌پردازیم.

لئوناردو داوینچی برای کشیدن پرتره مونالیزا چند سال زمان می‌گذارد. این دانشمند و هنرمند فلورانسی(از مناطق قدیمی و باستانی ایتالیا) در تاریخ هنر به عنوان خالق آثار بسیار مهم و مطرح دوره رنسانس شناخته می‌شود. لئوناردو دی سر پیرو دا وینچی در سال ۱۴۵۲ میلادی چشم به جهان گشود. او پسر نامشروع یک نجیب زاده بود و درباره کودکی او اطلاعات کمی در دسترس است. برخی از تاریخ شناسان معتقدند او در کودکی شاگرد هنرمند و پیکرتراشی به اسم آندرئا دل وروکیو بوده است.

بر خلاف آثار نقاشی دیگر آن زمان، مونالیزا بر روی بوم کشیده نشده است. این نقاشی بر روی چوب صنوبر نقش بسته است. با اینکه این موضوع به نظر عجیب است اما باید در نظر داشته باشید که لئوناردو پیکرتراش و مجسمه ساز بود و آثار مهمی را روی دیوارهای گچی خلق کرده بود با این حساب انتخاب چوب به عنوان پس زمینه کار برای او چالش بزرگی نبود.

این باور وجود دارد که پرتره مونالیزا به لیزا گراردینی همسر تاجر ابریشمی به نام فرانسیسکو ژوکوندو تعلق دارد. برهمین اساس اسم این نقاشی مونالیزا گذاشته شده است که در آن مونا شکل محاوره‌ای کلمه مادام و خانم در زبان ایتالیایی است. نام دیگر این اثر لا ژوکوندو است زیرا گفته می‌شود که کشیدن این نقاشی را ژوکوندو برای تولد دومین فرزندش به داوینچی سفارش داده است.

البته این نظریه هم سال‌ها وجود داشته است که لیزا گراردینی مدل این پرتره نبوده است. گمانه زنی شده است که زن اسرار آمیز این نقاشی می‌تواند هر زنی در آن زمان ایتالیا باشد. همچنین نظریه‌ای پرطرفدار وجود دارد که مونا لیزا مدلی زنانه از خود لئوناردو داوینچی است. با این حال یادداشتی از سال ۱۵۰۳ متعلق به آگوستینو وسپوتسچی وجود دارد که نشان می‌دهد لئوناردو گفته است این نقاشی را از چهره همسر همان تاجر ابریشم کشیده است. در کل تاریخ نگاران هنر نیز بر این باورند که مونا لیزا به واقع همان لیزا گراردینی است.

کارشناسان همچنین معتقدند داوینچی از مونالیزا چند نسخه دیگر نیز خلق کرده است که گویا جولیانو مدیچی در سال ۱۵۱۳ سفارش آن را به داوینچی داده است. گفته می‌شود نسخه فعلی که در لوور قرار دارد در واقع همان نقاشی است که مدیچی سفارش داده است.

مونالیزا

تکنیک‌های منحصر به فرد

بر خلاف آثار نقاشی قرن شانزدهم، مونالیزا پرتره‌ای بسیار واقع گرایانه از انسانی واقعی است. مهارت داوینچی در استفاده از قلمو برای کشیدن این نقاشی و هنر او در دوره رنسانس نمونه‌ای منحصر به فرد محسوب می‌شود. داوینچی در این نقاشی از هنر اسفوماتو یا محوکاری استفاده کرده است که روشی است در برجسته‌نمایی. روشی که گویی اجسام در میان دود یا مه نشان داده می‌شوند. با تدرج ملایم رنگ‌سایه‌ها (از روشن به تیره) می‌توان حدود صریح و قاطع شکل‌ها را از میان برد تا به چنین جلوه‌ای در تصویر دست یافت. نقاشی‌ها و طراحی‌های لئوناردو دا وینچی، مثال بارز کاربست این اسلوب‌اند.

مضاف بر این تکنیک، محوکاری، که در آن زمان به ندرت استفاده می‌شد حالتی مبهم در چهره مونالیزا وجود دارد که این موضوع هم باعث شهرت آن شده است. لبخند این زن در نگاه اول به شدت بی نظیر و جذاب می‌نمایاند اما خوب که به آن دقت کنید متوجه می‌شوید که این لبخند با توجه به زاویه‌ای که بیننده به آن نگاه می‌کند تغییر می‌کند. این اتفاق با توجه به ادراک فرکانس فضایی که درون چشم انسان وجود دارد اتفاق می‌افتد. بر همین اساس لبخند مونالیزا از زاویه‌ای او را زنی شاد و از زاویه دیگری غمگین نشان می‌دهد.

مونالیزا همچنین از اولین پرتره‌های ایتالیایی به حساب می‌آید که در آن سوژه اثر به صورت نیم‌تنه نمایش داده شده است و دست‌های او به صورت کامل بدون اینکه به قاب اطراف آن نزدیک باشد نشان داده شده است. در واقع مونالیزا از سر تا مچ دست روی صندلی که نشسته است نشان داده شده و دست چپ او بر روی دسته صندلی قرار دارد.

در نهایت با توجه به هنر و تخصص لئوناردو داوینچی در نورپردازی و سایه زنی، چشم‌های مونالیزا طوری طرح شده‌اند که گویا نگاه بیننده را از هر سو دنبال می‌کنند. البته لئوناردو اولین فردی نیست که دست به این کار زده باشد اما این مهارت به او نسبت داده شده و بر همین اساس به آن «اثر مونالیزا» گفته می‌شود.

مونالیزا

همه سارقان و خرابکاران مونالیزا

در طول قرن‌های متوالی مونالیزا در موزه لوور در صلح و آسایش قرار گرفته بود و حتی به آن خیلی توجه هم نمی‌شد اما در ۲۱ اوت سال ۱۹۱۱ میلادی سرقت این اثر باعث شد تا همهمه بسیاری در دنیای هنر ایجاد کند. سرقت این اثر بسیار ساده انجام شده بود و حتی تا روز بعد از آن کسی از نبودن آن بر دیوار موزه لوور خبردار نشد.

وقتی مسئولان لوور از انجام این سرقت با خبر شدند موزه به مدت یک هفته تعطیل شد و بازرسان و پلیس وارد عمل شدند تا معمای دزدیده شدن آن را حل کنند. در ابتدا به افراد بسیاری ظنین وجود داشت. مسئولان موزه این سرقت را یک شیرین کاری تبلیغاتی اعلام کردند و پابلو پیکاسو را مقصر اصلی این اتفاق دانستند. همچنین مظنون بعدی گیوم آپولینر، شاعر فرانسوی، بود. پلیس فرانسه هم موزه لوور را به علت فقدان امنیت لازم متهم کرد.

پس از ۲ سال یعنی در سال ۱۹۱۳ میلادی دلال آثار هنری ایتالیایی به نام آلفردو گری نامه‌ای دریافت کرد که شخصی در آن مدعی شده بود که مونالیزا پیش اوست و قصد فروش آن را دارد. گری فورا با پلیس تماس گرفت و پلیس هم صاحب این نامه یعنی وینچنزو پروجی را که نجاری ایتالیایی و از کارگران موزه در زمان سرقت بود دستگیر کرد. پروجی بعد از دستگیری گفت که خیلی ساده این اثر هنری مهم را از دیوار برداشته و آن را زیر لباسش پنهان کرده و به راحتی از موزه خارج کرده است. خوشبختانه به این نقاشی در آپارتمان این فرد آسیبی وارد نشده بود. جالب است که آپارتمان او فقط چند ساختمان با موزه فاصله داشت. پروجی همچنین گفته بود که نقاشی را به این علت دزدیده است که متعلق به ایتالیا بوده و نباید در موزه‌ای فرانسوی باشد. البته شایعاتی وجود داشت که این فرد قصد داشته نقاشی را به کمک جاعلی جعل کند و در بازار سیاه بفروشد.

بعد از آنکه مونالیزا دوباره به موزه آورده شد بسیاری از فرانسوی‌ها برای دیدن آن به موزه رفتند و همین باعث شد تا این نقاشی نه تنها در فرانسه که در کل جهان مشهور شود. بعد از سرقت این نقاشی در سال ۱۹۱۳ میلادی، مونالیزا چندبار دیگر هم مورد سرقت و حتی حمله قرار گرفت. در سال ۱۹۵۶ میلادی شخصی روی این نقاشی اسید پاشید و در همان سال فرد دیگری به سمت آن سنگ پرت کرد و باعث شد تا در قسمتی از آن خراش ایجاد شود. در سال ۲۰۰۹ میلادی جهانگردی روسی لیوانی به سمت این نقاشی پرتاب کرد و البته آسیبی به نقاشی وارد نشد، زیرا نقاشی با شیشه ضد گلوله محافظت می‌شد.

قیمت این نقاشی هم به شهرت آن دامن زده است. اگرچه نمی‌توان روی این اثر تاریخی و بزرگ که بیش از ۵۰۰ سال قدمت دارد قیمت گذاشت اما تخمین زده می‌شود که قیمت آن حدود ۱ میلیارد دلار باشد.

برای آشنایی بیشتر با لئوناردو داوینچی خالق مونالیزا پیشنهاد می‌شود این مطالب را بخوانید.

۲۰ راز مهم درباره لئوناردو داوینچی

کشف راز جدیدی از نقاشی مونالیزا

لطفا امتیاز دهید
۰
برچسب ها :
نویسنده مطلب محسن خسروجردی

بدون دیدگاه